Alarmi i At Gjergj Fishtës: Pse rreziku më i madh për Shqipërinë buron nga brenda?

Në faqet e revistës historike 'Hylli i Dritës', At Gjergj Fishta shtronte një tezë që tingëllon më aktuale se kurrë: 'Rreziku i mbrendshëm'. Një shekull më parë, kur shteti shqiptar po hidhte hapat e parë në një arenë ndërkombëtare të pasigurt, Poeti Kombëtar paralajmëronte se kërcënimet ndaj kombit nuk vinin vetëm nga forcat e jashtme, por edhe nga degradimi i brendshëm i shoqërisë dhe strukturave shtetërore. Sot, në 155-vjetorin e lindjes së tij, thirrja e Fishtës për reflektim kthehet në një busull për realitetin tonë. A është vallë shteti shqiptar më i rrezikuar nga interesat klienteliste, korrupsioni dhe mungesa e integritetit brenda institucioneve, sesa nga faktorët e jashtëm? Kjo pyetje merr peshë të veçantë kur shohim tensionet e fundit sociale, protestat studentore dhe kërkesat për ndryshim që kanë tronditur Tiranën dhe mbarë vendin gjatë muajve të fundit. Fishta nuk ishte profet, por një vëzhgues i mprehtë i natyrës njerëzore dhe politike. Ai kritikonte ashpër ata individë që përpiqeshin të shfrytëzonin shtetin për përfitime personale, duke shpërfillur moralin dhe shërbimin ndaj së mirës së përbashkët. Për të, rreziku i vërtetë buronte nga mungesa e karakterit dhe përgjegjësisë te drejtuesit, aty ku interesi privat mbizotëron mbi atë kombëtar. Në një sistem demokratik, protestat dhe kundërshtimi politik janë të drejta të patjetërsueshme. Megjithatë, rreziku shfaqet kur institucionet humbasin pavarësinë dhe ligji shndërrohet në një instrument të pabarabartë për qytetarët. Kur besimi te drejtësia shkërmoqet, kombi bëhet i cenueshëm nga brenda. Kjo është thelbi i reflektimit që na kërkon Fishta përballë zhvillimeve moderne. Protestat e tetorit 2026 në Tiranë janë dëshmia më e qartë e kësaj pakënaqësie të akumuluar. Studentët dhe qytetarët, duke kërkuar arsim dinjitoz, punësim dhe largimin e korrupsionit nga nivelet e larta qeveritare – deri te kërkesat për dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama – po kërkojnë në fakt rikthimin e etikës në qeverisje. Pavarësisht incidenteve të dhunshme dhe reagimit të ashpër policor, mesazhi thelbësor mbetet: një shoqëri nuk mund të përparojë nëse institucionet e saj nuk reflektojnë vlerat që Fishta mbrojti me aq këmbëngulje gjatë gjithë jetës së tij.