Kujdes nga celulari: 5 lloje aplikacionesh që po ju përgjojnë dhe rrezikojnë të dhënat tuaja

Pajisjet tona inteligjente ruajnë një vëllim të jashtëzakonshëm informacionesh personale, ndërsa softuerët që përdorim në baza ditore kanë shpesh qasje të drejtpërdrejtë te vendndodhja, kontaktet, kamera dhe mikrofoni ynë. Ndonëse disa prej këtyre autorizimeve janë thelbësore për mbarëvajtjen e shërbimeve, ekzistojnë programe që kërkojnë shumë më tepër të dhëna sesa u nevojiten realisht për funksionin e tyre. Sfidë më vete mbetet fakti se qytetarët shpesh nuk janë të vetëdijshëm për informacionet që ekspozojnë apo për mënyrën se si korporatat i përpunojnë ato. Sipas thirrjeve të specialistëve të sigurisë kibernetike, një kontroll periodik i softuerëve dhe i opsioneve të privatësisë shërben si mburojë efektive për minimizimin e këtyre rreziqeve dixhitale. 1. Aplikacionet e dritës së dorës Duke qenë se shumica e smartfonëve bashkëkohorë vijnë me një funksion të integruar të dritës së dorës, shkarkimi i një programi shtesë në aparatin tuaj është kryesisht i panevojshëm. Një revistë e njohur teknologjike, Wired, kishte ngritur alarmarin që në vitin 2014, duke theksuar se disa prej këtyre mjeteve mund të grumbullojnë të dhëna personale që nuk kanë asnjë lidhje me qëllimin e tyre parësor. Nga ana tjetër, Harold Lee, drejtues ekzekutiv në kompaninë ExpressVPN, ka theksuar në deklarata të transmetuara nga Reader's Digest se mjaft programe falas kërkojnë leje hyrjeje në mikrofon dhe në librin e kontakteve, ndërsa informacioni i mbledhur shpesh përfundon për qëllime tregtare. Specialistët këshillojnë eliminimin e çdo softueri të tepërt dhe auditimin e lejeve për ato që vendosni t'i mbani të instaluara. 2. Lojërat për telefonat celularë Edhe argëtimet dixhitale më të popullarizuara janë në gjendje të korrë informacione mbi përdoruesit, duke përfshirë detaje teknike të pajisjes, historikun e aktivitetit dhe, në raste të caktuara, koordinatat e vendndodhjes. Një precedent i bujshëm në debatet mbi privatësinë lidhet me lojën e njohur Angry Birds. Pas zbulimeve të bujshme të bëra nga Edward Snowden, transmetimet mediatike vunë në dukje se Agjencia e Sigurisë Kombëtare e Shteteve të Bashkuara (NSA) kishte shfrytëzuar të dhëna të kapshme përmes aplikacioneve mobile. Megjithatë, të metat e konstatuara në të kaluarën nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht se dobësi të tilla vazhdojnë të jenë të pranishme edhe sot. Përdoruesit udhëzohen të fshijnë lojërat e papërdorura dhe të ngushtojnë rrethin e lejeve që nuk i shërbejnë lojës. 3. Aplikacionet e shëndetit dhe fitnesit Programet që ndjekin hap pas hapi aktivitetin fizik, ciklin e gjumit, regjimin ushqimor dhe arritjet sportive mund të kapin të dhëna tejet të ndjeshme nga rutina jonë ditore. Nëpërmjet gjurmimit të lëvizjeve dhe hartës së vendndodhjes, këto platforma skicojnë një profil të saktë të shprehive të individit, duke zbuluar vendbanimin, itineraret e preferuara dhe oraret e lëvizjes. Megjithëse këto informacione i japin mundësi personalizimit të shërbimeve, ato bartin kërcënime serioze nëse kompanitë dështojnë t'i ruajnë siç duhet. Për këtë arsye, ekspertët bëjnë thirrje që qasja në vendndodhje t'i jepet këtyre programeve vetëm gjatë kohës që ato janë të hapura dhe në përdorim aktiv. 4. Rrjetet sociale dhe aplikacionet e komunikimit Platforma si Facebook, Instagram apo WhatsApp vënë në dispozicion funksionalitete për ndarjen e vendndodhjes dhe publikimin e materialeve që mund të tradhtojnë lëvizjet e përdoruesve. Mjafton një fotografi e vetme, një etiketim apo një njoftim nga një udhëtim për të treguar se ku ndodhet një njeri, ose për të kuptuar se shtëpia e tij është boshe. Kur këto të dhëna kryqëzohen me oraret e postimeve dhe informacione të tjera plotësuese, krijohet një profil tejet i detajuar i jetës private. Në këto kushte, qytetarët duhet të tregojnë kujdes duke kontrolluar se kush ka të drejtë t'i shohë postimet e tyre, duke kufizuar shpërndarjen e vendndodhjes dhe duke shmangur nxjerrjen e detajeve të panevojshme në rrjet.