Pse truri juaj 'krijon' fytyra aty ku nuk ka? Misteri pas fenomenit të pareidolisë

Keni vënë re ndonjëherë se si prizat elektrike duket sikur po ju vështrojnë, apo si modelet në pllakat e banjës dhe njollat në mur marrin pamjen e një fytyre njerëzore? Ndonëse këto objekte janë krejtësisht të pajeta, truri ynë ka një prirje të veçantë për të interpretuar format dhe vijat e tyre si figura të njohura. Në fushën e psikologjisë, ky fenomen njihet si pareidolia – një dukuri e perceptimit vizual ku truri gjen kuptim dhe struktura të mirëfillta në pamje të rastësishme apo sende të përditshme. Shkencëtarët pohojnë se truri i njeriut është programuar të jetë jashtëzakonisht i ndjeshëm ndaj fytyrave, duke arritur të identifikojë në milisekonda elemente si sytë, hunda apo goja, edhe atëherë kur ato janë thjesht një iluzion optik në një objekt inanimat. Një hulumtim i publikuar në revistën shkencore 'Nature Communications' në vitin 2020 ka hedhur dritë mbi këtë proces. Studimi tregoi se truri i përpunon objektet që ngjajnë me fytyrat në mënyrë të ngjashme me fytyrat reale. Megjithatë, pas rreth 250 milisekondash, perceptimi ynë korrigjohet dhe ne fillojmë t'i identifikojmë ato qartë si objekte të zakonshme. Pra, kur shihni një fytyrë në një prizë, është thjesht truri juaj që po përpiqet të interpretojë tiparet vizuale dhe t'u japë atyre një kontekst të kuptueshëm. Nëse po pyesni veten nëse kjo është normale, përgjigjja është po. Pareidolia është një përvojë mjaft e shpeshtë dhe, në rastet kur ndodh me objekte që kanë forma të paqarta, nuk tregon asnjë çrregullim psikologjik. Hulumtime të tjera të botuara në revistën 'Psychological Science' sugjerojnë se ky fenomen është i lidhur ngushtë me mekanizmat neurologjikë që përgjigjen ndaj fytyrave dhe shenjave të ndërveprimit shoqëror. Sidoqoftë, ekziston një vijë ndarëse mes identifikimit të një forme në një objekt dhe përjetimit të figurave që duket se ekzistojnë pa ndonjë stimul të jashtëm. Nëse këto vizionet janë të reja, të vazhdueshme ose ju shkaktojnë shqetësim, këshillohet kontakti me një profesionist të shëndetit mendor. Herën tjetër kur t'ju duket se një prizë elektrike po ju 'vështron', mos u shqetësoni. Është thjesht pareidolia në veprim, një shembull magjepsës se si truri ynë ndërton botën që na rrethon.