“Askush nuk guxon të kundërshtojë”: Dëshmitë tronditëse të votuesve serbë në Kosovë për presionet para zgjedhjeve në Serbi

“Jam e detyruar të votoj në zgjedhjet në Serbi për Partinë Përparimtare Serbe, dhe këtë po e bëj pa dëshirën time”. Këto janë fjalët me të cilat e nis rrëfimin e saj një qytetare nga Kosova, e cila ushtron detyrën e mësueses në një institucion arsimor të vendosur në një zonë me shumicë serbe. Edhe pse identiteti i saj i plotë, si dhe vendndodhja ku jeton e vepron, mbeten të njohura për redaksinë tonë për arsye sigurie, ajo ka pranuar të rrëfejë presionet sistematike me të cilat ballafaqohen votuesit nga Kosova, në prag të zgjedhjeve parlamentare serbe të caktuara për 25 tetor. Kushti i vetëm i saj ishte ruajtja e anonimitetit, pasi frika nga humbja e vendit të punës është tejet e madhe. Dëshmia e saj është konfirmuar në mënyrë të pavarur edhe nga tri burime të tjera të brendshme, të cilat kanë folur për portalin tonë. Në regjistrin zyrtar të votuesve në Serbi figurojnë rreth 6.45 milionë qytetarë, ku mbi 115 mijë prej tyre kanë të regjistruara adresat e tyre në Kosovë. Këta zgjedhës do të kenë mundësinë të hedhin votën e lor në 60 qendra votimi, të shpërndara në katër komuna serbe përgjatë vijës kufitare me Kosovën: Vranjë, Rashkë, Tutin dhe Kurshumli. Pjesëmarrja në këto zgjedhje përbëhet kryesisht nga anëtarët e komunitetit serb, mbijetesa e të cilëve varet ngushtë nga mbështetja e Qeverisë në Beograd. Në territoret e banuara me serbë në Kosovë vazhdojnë të veprojnë ende strukturat shëndetësore dhe arsimore që i përkasin sistemit serb, ndërkohë që pjesa tjetër e institucioneve të këtij sistemi janë zhvendosur tashmë në qytetet kufitare brenda territorit të Serbisë. Këto struktura financohen drejtpërdrejt nga arkës shtetërore e Serbisë. Në këtë mënyrë, shteti serb vazhdon të mbetet punëdhënësi më i madh në enklavat serbe në Kosovë, duke mbajtur në punë mbi 30 mijë qytetarë. Kur u pyet se çfarë rrezikon nëse nuk respekton urdhrat e dhëna, bashkëbiseduesja u përgjigj prerazi se vendi i saj i punës dhe siguria e ekzistencës do të ishin në rrezik të menjëhershëm nëse nuk do të votonte për Partinë Përparimtare Serbe (SNS) dhe listën e tyre zgjedhore “Serbia e Bashkuar”. Përfaqësuesit e partisë SNS nuk kishin kthyer ndonjë përgjigje deri në momentin e publikimit të këtij artikulli rreth akuzave për presion ndaj elektoratit, ndërkohë që në të kaluarën pretendime të ngjashme janë hedhur poshtë si të pabazuara. Sipas legjislacionit në fuqi, çdo formë e ushtrimit të trysnisë ndaj votuesve përbën vepër penale të dënueshme. Kodi Penal i Serbisë përcakton qartë se kushdo që ndikon në procesin e votimit përmes “forcës ose kanosjes” rrezikon dënim me burgim nga tre muaj deri në tre vjet. Ndërkaq, për ata individë që ofrojnë “shpërblime, dhurata apo çfarëdo lloj përfitimi tjetër material” në këmbim të votës, ligji parasheh dënim me gjobë ose heqje lirie deri në tri vite. Këto zgjedhje në Serbi po zhvillohen në një klimë të rënduar me tensione të larta shoqërore dhe polarizim të skajshëm politik. Partia SNS, e cila udhëhiqet nga ish-presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, synon me çdo kusht mbajtjen e pushtetit pas valës së protestave masive antiqeveritare. Si rivale kryesore e pushtetit aktual paraqitet Lista Studentore, lëvizje e cila lindi si revoltë kundër korrupsionit të përhapur. Vlerësimet e organizatave ndërkombëtare tregojnë se sundimi 14-vjeçar i partisë së Vuçiqit është shoqëruar vazhdimisht nga kontrolli absolut i mekanizmave shtetërorë dhe zbehja e standardeve demokratike. Përderisa Vuçiqi vazhdon të refuzojë njohjen e shtetësisë së Kosovës dhe zhvillon bisedime me autoritetet në Prishtinë për normalizim raportesh, me mbështetjen e hapur të SNS-së në Kosovë u themelua Lista Serbe. Kjo forcë politike, e cila shpesh konsiderohet si strukturë satelitore e SNS-së, mban pushtetin në të gjitha dhjetë komunat me shumicë serbe në territorin e Kosovës. Shumë prej zyrtarëve të lartë të Listës Serbe mbajnë gjithashtu poste drejtuese në institucionet që financohen nga Beogradi. “Punonjësit marrin udhëzime direkte nga drejtorët e tyre se ku duhet ta hedhin votën, dhe askush nuk guxon të kundërshtojë, sepse të gjithë e dinë se çfarë pasojash i presin nëse veprojnë ndryshe”, përfundon rrëfimin e saj bashkëbiseduesja. Sipas dëshmisë së saj, ky skenar përsëritet rregullisht në çdo palë zgjedhjesh: në proceset zgjedhore në Kosovë votohet për Listën Serbe, kurse në ato të Serbisë për Partinë Përparimtare Serbe.