Përplasja në OKB: Konjufca sfidon Gjuriqin për krimet e luftës, fatin e të zhdukurve dhe strehimin e Radoiçiqit

Përballja e mbajtur në Këshillin e Sigurimit të Kombeve të Bashkuara ka vënë sërish Beogradin përballë llogaridhënies ndërkombëtare, duke hapur çështje që Serbia ka vite që tenton t'i anashkalojë. Fjalimi i mbajtur atje nuk përbënte thjesht një replikë ndaj homologut serb, por një përpjekje të mirëfilltë për të ndërlidhur plagët e hapura të luftës me sfidat aktuale të sigurisë dhe sovranitetit të vendit. Megjithatë, pikëpyetja kryesore mbetet se në çfarë mase këto qëndrime do të shndërrohen në trysni reale ndaj autoriteteve serbe. Gjatë seancës, u evokuan ngjarjet e dhimbshme të së kaluarës, u kërkua drejtësi e plotë për agresionin e ndodhur në Banjskë, u hodh poshtë raporti i paraqitur nga UNMIK-u dhe u përsërit thirrja e merituar për anëtarësimin e Kosovës në organizatën botërore. Diplomati serb në detyrë teknike, Marko Gjuriq, u paraqit në Nju Jork me narrativën e tij të zakonshme, duke e cilësuar gjendjen në veriun e Kosovës si të brishtë dhe duke pretenduar se mungesa e përleshjeve të drejtpërdrejta nuk garanton mbrojtje për pakicën serbe. Ai shprehu gjithashtu pakënaqësi lidhur me mbylljen e strukturave paralele dhe statusin e profesionistëve të drejtësisë. Megjithatë, fokusin kryesor të fjalimit të tij, Gjuriqi e orientoi te vendimi i shkallës së parë të Dhomave të Specializuara ndaj katërshes, duke kritikuar reagimet institucionale në Prishtinë dhe Tiranë, përdorimin e sloganit “Liria ka emër”, si dhe protestat e organizuara në qendra të ndryshme. Ai gjithashtu kundërshtoi nismat e Kuvendit të Kosovës për ndryshimet ligjore që lidhen me Gjykatën Speciale, duke përmbyllur me pretendimin se si serbët ashtu edhe shqiptarët kanë qenë palë të dëmtuara. Kjo qasje u cilësuar nga përfaqësuesi i Kosovës si një mohim i hapur i drejtësisë. Ndërkohë që Beogradi kërkon që faktet të shihen përmes prizmës së tij, ai vazhdon të refuzojë çdo bashkëpunim për zbardhjen e fatit të 1.577 personave të pagjetur nga periudha e luftës. Pavarësisht kërkesave të vazhdueshme për qasje në arkivat ushtarake për të lokalizuar varrezat masive, pala serbe vijon të heshtë, ndërsa lidhur me vendimin e Speciales u theksua se pritet korrigjimi i gabimeve përmes Gjykatës së Apelit. Krimet e kryera gjatë viteve 1998–1999 përbëjnë realitet të dokumentuar e jo interpretime politike, fakt ky i konfirmuar edhe nga Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë, e cila ka dënuar ish-zyrtarë të lartë shtetërorë e ushtarakë si Nikolla Shainoviq, Nebojsha Pavkoviq, Vlladimir Llazareviq, Sreten Lukiq dhe Vllastimir Gjorgjeviq. Përballë akuzave të Gjuriqit për glorifikim, u kujtua pritja heroike që shteti serb i rezervoi gjeneralit Llazareviq pas shlyerjes së dënimit, përfshirë angazhimin e tij si ligjërues në Akademinë Ushtarake, çka dëshmon qartë standardet e dyfishta të Beogradit. Megjithëse përgjegjësia penale mbron karakterin individual dhe nuk mund t'i vishet kolektivisht popullit serb, shteti i Serbisë mban barrën e plotë politike dhe institucionale për qasjen ndaj të kaluarës, pasi paqja dhe normalizimi nuk mund të ngrihen mbi themelet e harresës dhe mohimit. Dëshmi se ky rrezik mbetet ende funksional është sulmi terrorist i 24 shtatorit 2023 në Banjskë, ku u vra rreshteri policor Afrim Bunjaku. Edhe pse Milan Radoiçiqi ka pranuar publikisht rolin e tij udhëheqës në organizimin e atij grupi të armatosur dhe ndaj tij rëndojnë akuzat zyrtare të Kosovës, ai vazhdon të lëvizë i lirë në territorin serb, madje duke u shfaqur hapur në tubimet e udhëheqësit shtetëror Aleksandar Vuçiq në Kragujevc, dëshmi kjo e qartë se këto veprime nuk janë incidente të izoluara por pjesë e një politike zyrtare.