Tensionet në orbitë: Afërsia e rrezikshme mes një sateliti ushtarak rus dhe atij që mbështet Ukrainën ringjall frikën për konflikt hapësinor

Në orët e para të 18 tetorit, rreth 1.000 kilometra mbi Tokë, një satelit ushtarak rus i njohur si Kosmos-2612 ndërmori një lëvizje tejet të pazakontë në hapësirë. Pajisja orbitale ruse iu afrua në mënyrë kritike një sateliti të regjistruar në Shtetet e Bashkuara, i cili menaxhohet nga një kompani finlandeze dhe siguron të dhëna të rëndësishme inteligjence për forcat ukrainase. Sipas vlerësimeve të deritanishme, distanca mes tyre ishte vetëm rreth 200 metra, ndërsa nuk përjashtohet mundësia të ketë qenë edhe më e vogël. “Kjo është provokuese. Por, sipas meje, është tipike për gjërat që Rusia bën vazhdimisht”, u shprehën ekspertët. Ky incident ka vënë në lëvizje jo vetëm vëzhguesit amatorë dhe kompanitë komerciale të fushës, por ka ngritur alarmin edhe në agjencitë perëndimore të inteligjencës, duke shënuar një zhvillim të pashembullt kohët e fundit. Ngjarja i shtohet një serie veprimesh gjithnjë e më agresive nga fuqitë e mëdha si Rusia, SHBA-ja dhe Kina, duke ringjallur frikën globale për një garë të re armatimi jashtë atmosferës tokësore, apo edhe për një luftë të mundshme në hapësirë. “Ajo që është e re është se nuk besoj se ka pasur ndonjëherë një afrim të tillë mes dy satelitëve pa koordinim paraprak”, deklaroi Victoria Samson, analiste e hapësirës në Fondacionin Secure World, një institucion kërkimor me seli në Uashington. Sipas saj, ky manovrim i Rusisë mund të ketë pasur për qëllim ndërhyrjen në transmetimet e satelitit finlandez, bllokimin e tij, përgjimin e të dhënave, ngacmimin apo madje edhe dëmtimin e mirëfilltë fizik. “Unë do të thosha se kjo po shihet si shqetësuese dhe agresive, me qëllime potencialisht armiqësore”, u shpreh Douglas Loverro, ish-zyrtar i lartë për politikat hapësinore në NASA dhe në Departamentin Amerikan të Mbrojtjes. “Por, mendoj po ashtu se ata që po e gjykojnë situatën me gjakftohtësi besojnë se kjo është një formë sinjalizimi nga ana e rusëve. Ndërkohë, mendoj se rusët po na mësojnë se si sillemi ne”. “Nëse është i saktë, afrimi në një distancë prej 150 metrash është jashtëzakonisht i afërt dhe nuk ka gjasa të jetë një veprim rutinë operacional”, theksoi Bruce McClintock, gjeneral brigade në pension i Forcave Ajrore amerikane dhe studiues në institutin RAND. “Ky është një shqetësim i ligjshëm për sigurinë dhe mbrojtjen, por nuk duhet të përshkruhet automatikisht si sulm apo si provë e qëllimeve armiqësore”. Gjatë garës hapësinore në kohën e Luftës së Ftohtë, Moska dhe Uashingtoni kishin vendosur armë në orbitë dhe kishin testuar pajisje bërthamore, të cilat kishin dëmtuar rëndë sistemet e komunikimit satelitor. Këto shpërthime çuan në miratimin e Traktatit për Hapësirën Kozmike të vitit 1967, i cili ndaloi përgjithmonë vendosjen e armëve nukleare në kozmos. Megjithatë, marrëveshja nuk e ndaloi zhvillimin e teknologjive për luftën anti-satelitore, që synojnë ndërprerjen e funksionimit ose shkatërrimin e pajisjeve orbitale të shteteve kundërshtare. Sipas të dhënave të Fondacionit Secure World, gjatë Luftës së Ftohtë janë kryer të paktën 50 teste të tilla. Në vitet 1980, ushtria amerikane eksperimentoi me raketa të lëshuara nga avionët luftarakë për të goditur satelitët në orbitë, por mbetjet metalike të krijuara shkaktuan rrezik serioz në hapësirë, duke detyruar Kongresin amerikan ta anulonte programin. Ndërkohë, në vitin 2007, Kina përdori një raketë tokësore për të asgjësuar një satelit të vjetër meteorologjik në 865 kilometra lartësi, veprim që, sipas Unionit të Shkencëtarëve të Shqetësuar, la pas një sasi të madhe mbetjesh të rrezikshme në hapësirë.