Reflektim mbi revoltën: Si po e jeton Shqipëria filozofinë e Albert Camus përmes protestave masive

Në veprën e tij «Njeriu i revoltuar», Albert Camus e nis analizën nga një pyetje tejet thelbësore: kush është në të vërtetë njeriu i revoltuar? Përgjigjja që ai jep është e shkurtër, por mbart një peshë të madhe, pasi bëhet fjalë për individin që guxon të thonë "jo". Ky mohim nuk buron nga ndonjë platformë politike apo nga ndonjë ideologji e gatshme, por lind prej një çasti të brendshëm, kur dikush që ka duruar gjatë, ndoshta përgjatë gjithë jetës, kupton papritur se situata ka kapërcyer çdo kufi të lejueshëm. Deri në atë moment gjithçka mund të tolerohej, ndërsa tani më jo. Megjithatë, sipas Camus, ky "jo" fsheh në gjirin e tij një "po" të fortë. Ai që refuzon një gjendje, pohon njëkohësisht se brenda tij ekziston diçka që meriton të mbrohet, siç janë dinjiteti, drejta për të qenë njeri dhe jo thjesht një numër apo një mjet. I revoltuari nuk përfaqëson vetëm një individ të zemëruar, por dikë që dëshmon pafundësinë e poshtërimit dhe merr vendimin e prerë për të mos e pranuar më atë. Pikërisht këtu shënohet kthesa më e madhe e mendimit të tij, pasi revolta, në optikën e autorit, nuk mbetet asnjëherë një çështje thjesht private. Kur dikush kundërshton një padrejtësi, ai nuk e bën këtë vetëm për veten, por kupton se ajo godet të gjithë ata që gjenden në të njëjtën pozitë. Ndaj dhe formula e tij e njohur, "Unë revoltohem, pra ne ekzistojmë", e shndërron dhimbjen e vetmuar në një forcë bashkësie. Camus vendos gjithashtu një kufi mjaft të rëndësishëm, duke sqaruar se revolta dhe revolucioni nuk përbëjnë të njëjtën gjë. Ndërsa revolta ruan gjithmonë besnikërinë ndaj masës njerëzore, revolucioni – nëse humbet kufijtë e tij – e shndërron idealin në dogmë dhe përligj shkatërrimin në emër të një të ardhmeje që nuk konkretizohet kurrë. I revoltuari i vërtetë ka kufizime në veprimet e veta, sepse vlera morale në emër të së cilës ai ngrihet ia ndalon vetë kapërcimin e tyre. Një dilemë e tillë filozofike po pasqyrohet qartë në realitetin e përditshëm të Shqipërisë. Protesta kombëtare e datës 13 tetor, e organizuar para Ministrisë së Arsimit, u thirr nga studentët pas më shumë se 130 ditësh protestash të pandërprera në Tiranë. Kjo nuk përbënte një shpërthim të rastësishëm, por një pakënaqësi të akumuluar gjatë gjithë kësaj kohe. Që në nisje të protestës, studentët bojkotuan auditoret dhe marshuan drejt institucionit, ndërsa situata u tensionua me përplasje, djegie koshash dhe kangjella të shkulura, sidomos kur në ditën e dytë lëvizjes iu bashkuan edhe gjimnazistët. Kërkesat e ngritura i kanë kapërcyer kufijtë e ngushtë të arsimit. Protestuesit deklarojnë se po kundërshtojnë faturat e larta të studimit dhe korrupsionin e përhapur, duke kërkuar haptazi dorëheqjen e qeverisë së drejtuar nga Edi Rama. Gjatë mbrëmjes së 16 tetorit, mijëra qytetarë iu bashkuan tubimit para Kryeministrisë, ndërkohë që vala e protestave u përhap me studentë dhe nxënës edhe në qytete të tjera si Shkodër, Durrës, Elbasan, Korçë, Vlorë, Burrel, Peshkopi dhe Fushë-Arrëz. Kjo skenë përkon saktësisht me atë që përshkruan Camus, ku revolta e një grupi të caktuar shndërrohet në zërin e të gjithë shoqërisë. Gjatë kësaj kohe, një profesor universiteti shprehu për një media se ai doli në shesh jo vetëm për studentët e tij, por edhe për të gjithë ata qytetarë që janë detyruar të largohen nga vendi. Megjithatë, tabloja e këtyre ngjarjeve ka edhe dimensionin e saj më të errët. Pas ditës së katërt të tubimeve në Tiranë, u raportuan dëme të konsiderueshme në ndërtesa publike, xhama të thyer, biznese të dëmtuara dhe rrugë të bllokuara nga mbeturinat e djegura dhe gurët. Sipas të dhënave të bëra publike nga Avokati i Popullit, vetëm gjatë datave 14 dhe 15 tetor, në Spitalin e Traumës morën ndihmën mjekësore 128 persona, mes të cilëve 86 efektivë policie dhe 38 protestues. Ndërsa strukturalisht policia u ka bërë thirrje të rinjve që të distancohen nga elementët e maskuar, vetë studentët këmbëngulin se protestat e tyre janë zhvilluar në mënyrë paqësore. Nëse do të ishte i pranishëm sot, çfarë do të na thoshte vallë Albert Camus? Së pari, ai nuk do ta ulte kurrsesi kokën përpara zemërimit të brezit të ri. Një rini që ndodhet e shtrënguar nga kostot e larta të jetesës, nga mungesa e perspektivës dhe nga ndjesia se zëri i tyre nuk dëgjohet nga askush, nuk përbën një rrezik për shoqërinë, por përkundrazi, është alarmi i saj më i qartë. Një revoltë e tillë shërben si dëshmi se ndërgjegjja morale e vendit mbetet ende e gjallë. Të rinjtë që refuzojnë përmes fjalës "jo" dëshmojnë se ende besojnë te mundësia e ndryshimit, dhe kjo është antiteza e plotë e cinizmit.