Vlerësimi i DASH: Si e përballoi Shqipëria ofensivën kibernetike dhe mbështetja prej 25 milionë dollarësh nga SHBA

Shqipëria është vënë në fokus të një raporti të Departamentit Amerikan të Shtetit, i cili analizon mbrojtjen e infrastrukturës dixhitale në shtetet në zhvillim. Në dokument, Uashingtoni thekson progresin e dukshëm të arritur nga vendi ynë pas sulmeve kibernetike të mbështetura nga Irani gjatë vitit 2022. Në materialin e dorëzuar pranë Kongresit të Shteteve të Bashkuara, bëhet e ditur se si kundërpërgjigje ndaj kërcënimeve, SHBA akordoi një paketë financiare shumëvjeçare me vlerë 25 milionë dollarë, e cila iu kushtua të tërësisht fushës së sigurisë kibernetike. Sipas gjetjeve të raportit, sesionet konsultative dhe trajnimet e ofruara nga pala amerikane në fillim të vitit 2023 i dhanë mundësi ekzekutivit shqiptar të përcaktonte qartë prioritetet strategjike. Deri në prill të vitit 2024, Shqipëria finalizoi miratimin e ligjit të ri për sigurinë kibernetike dhe themeloi agjencitë përkatëse kombëtare. Po ashtu, në dokument theksohet ngritja e dy nyjave kyçe operacionale: Qendra Operacionale e Sigurisë (SOC) për ruajtjen e rrjeteve qeveritare, si dhe qendra kombëtare e orientuar drejt mbrojtjes së infrastrukturës kritike. Sipas autoriteteve amerikane, këto struktura funksionojnë si aleatë strategjikë për sinjalizimin e hershëm të rreziqeve, duke forcuar aftësinë kombëtare për të dalluar rreziqet në hapësirën digjitale, përfshirë ato me origjinë iraniane. Incidentet në një spital dhe në Bashkinë e Tiranës Raporti veçon dy ngjarje të veçanta, të cilat sipas vlerësimeve të Uashingtonit dëshmojnë efikasitetin e ndihmës së dhënë për Shqipërinë. I pari ishte një incident i shënuar në tetor të vitit 2024, që preku një nga spitalet e mëdha në vend, ndërsa i dyti ndodhi në qershor të vitit 2025 dhe cënoi rrjetet e Bashkisë së Tiranës. Departamenti Amerikan i Shtetit vlerëson se institucionet shqiptare reaguan me shpejtësi dhe efektivitet në të dyja rastet, duke ndërmarrë hapa konkretë për të frenuar pasojat dhe zbutur dëmet. Megjithatë, dokumenti nuk zbulon identitetin e spitalit të prekur, nuk përcakton autorësinë e drejtpërdrejtë të ngjarjeve dhe as nuk jep një preventiv financiar të dëmeve. Për rrjedhojë, raporti sqaron se ngjarjet nuk duhen marrë si konfirmim zyrtar se ato ishin domosdoshmërisht sulme iraniane. Integrimi i Shqipërisë në rrjetin ndërkombëtar të sigurisë Një tjetër arritje e përmendur në raport është edhe anëtarësimi i Shqipërisë në FIRST (Forumi i Ekipeve të Reagimit ndaj Incidenteve të Sigurisë dhe Kompjuterëve), një platformë globale që lehtëson bashkëpunimin dhe ndarjen e të dhënave për sulmet e mundshme. Në këtë kuadër, Shqipëria renditet mes 11 shteteve, ekipet kombëtare të të cilave u bënë pjesë e FIRST përgjatë periudhës 2016–2025, falë mbështetjes së Departamentit Amerikan të Shtetit dhe bashkëpunimit të ngushtë me Institutin e Inxhinierisë së Softuerëve. Sipas dokumentit, ky partneritet lehtëson shkëmbimin e informacioneve me partnerët amerikanë, mundëson zbulimin e parakohshëm të rreziqeve dhe koordinimin mbarëkombëtar për parandalimin e sulmeve të ngjashme. Nevoja për mbështetje afatgjatë sipas SHBA Pavarësisht vlerësimeve pozitive, Departamenti Amerikan i Shtetit thekson se Shqipëria ka ende nevojë për asistencë të vazhdueshme me qëllim pasurimin e ekspertizës dhe zgjerimin e kapaciteteve mbrojtëse në fushën e kibernetikës. Dokumenti e pozicionon rastin e vendit tonë brenda një kuadri më të gjerë strategjik të SHBA-së, që synon t'u vijë në ndihmë partnerëve për të siguruar infrastrukturën dixhitale, për të zbutur rreziqet nga operatorë teknologjikë të pashoqëruar me standarde sigurie dhe për të mbrojtur rrjetet vitale.