Afrimi mes Moskës dhe Kabulin: Çfarë fshihet pas pazarit strategjik mes Rusisë dhe talibanëve?

Ministri i Brendshëm i Rusisë, Vladimir Kolokoltsev, ndërmori këtë javë një vizitë historike në Islamabad, duke shënuar herën e parë që një zyrtar rus i këtij niveli për çështjet e sigurisë së brendshme viziton rajonin. Ky hap dëshmon shqetësimin në rritje të Kremlinit për stabilitetin në kufirin e tij jugor. Ajo vjen menjëherë pas bisedimeve të Formatit të Moskës për Afganistanin, ku u përfshinë Kina, India, Irani, Rusia, si dhe përfaqësues nga Pakistani dhe qeveria talibane, të cilët u përfshinë në debate të ashpra lidhur me akuzat e ndërsjella për strehimin e elementëve militantë që cenojnë sigurinë rajonale. Edhe pse komunikatat zyrtare folën për thellim të bashkëpunimit dypalësh, analistët vlerësojnë se udhëtimi katërditor i Kolokoltsevit lidhet ngushtësisht me rrezikun që paraqet dega e Shtetit Islamik në rajon, IS-K. Ky grup ekstremist ka ndërmarrë sulme të bujshme, duke përfshirë shpërthimin e vitit 2021 në aeroportin e Kabulit, atentatet në Kerman të Iranit më 2024, si dhe sulmin tragjik në sallën e koncerteve Crocus City Hall në Rusi gjatë po këtij viti. Përballja me Shtetin Islamik Në kohën që Moska po intensifikon kontaktet diplomatike me Kabulin për të mbajtur nën fre grupin IS-K, udhëheqja talibane kërkon me ngulm armatim rus, veçanërisht dronë, me qëllim që të krijojë një kundërpeshë ushtarake ndaj Pakistanit, aleatit të tyre të dikurshëm. Afrimi i hapur i Moskës me talibanët ka ngjallur reagime dhe kritika të ashpra ndërkombëtare, sidomos për shkak të politikave shtypëse të regjimit ndaj të drejtave të grave dhe eliminimit të kundërshtarëve politikë. “Ngrohja e marrëdhënieve mes Moskës dhe Kabulit nuk përbën një aleancë të re, por një riorganizim rajonal me disa shtresa”, u shpreh Omar Samad, ekspert i lartë në Këshillin Atlantik dhe ish-ambasador i Afganistanit në Kanada e Francë. Sipas Samad, i cili foli për Radion Evropa e Lirë, Rusia po krijon një zonë tampon të sigurt dhe me kosto të ulët në kufi me Azinë Qendrore, çka e ndihmon të parandalojë rrezikun e IS-K-së, armikut të betuar ideologjik të talibanëve. Rreziku i infiltrimit të IS-K-së, i cili sipas kreut të FSB-së, Aleksandr Bortnikov, po rekruton aktivisht shtetas nga Azia Qendrore dhe migrantë brenda territorit rus, mbetet alarmant për Moskën. Në korrik të vitit 2025, Rusia u shndërrua në shtetin e parë dhe të vetëm deri më tani që ka njohur zyrtarisht autoritetet talibane në krye të Afganistanit. Ndryshe nga politika e viteve 1990, kur Moska armatoste opozitën anti-talibane, qasja e sotme pragmatike e konsideron regjimin islamist si një fakt të kryer politik, me synimin e vetëm për të garantuar sigurinë e kufijve veriorë të Azisë Qendrore. Më herët gjatë muajit maj, sekretari i Këshillit të Sigurisë së Rusisë, Sergei Shoigu, dhe ministri i Mbrojtjes i talibanëve, Mohammad Yaqoob, vulosën në Moskë një marrëveshje për bashkëpunim ushtarako-teknik. Megjithëse detajet e plota nuk u publikuan, Yaqoob deklaroi se fokusi kryesor mbetet te mirëmbajtja dhe riparimi i arsenalit ushtarak sovjetik e rus që ndodhet në territorin afgan.