Zbulim sensacional në Turqi: Anija 4,700-vjeçare dhe mbetjet e fshehura në amfora lënë pa fjalë shkencëtarët

Një gjetje e jashtëzakonshme arkeologjike përgjatë vijës bregdetare jugore të Turqisë pritet të hedhë dritë të re mbi rrjetet e lashta të tregtisë detare në Mesdhetar, afro pesë mijëvjeçarë më parë. Në afërsi të ishullit Kekova, që i përket provincës së Antalyas, grupi i studiuesve ka lokalizuar mbetjet e një anijeje të vjetër që i përket Epokës së Hershme të Bronzit, duke u datuar përafërsisht midis viteve 2600 dhe 2400 para Krishtit. Në një thellësi prej afërsisht 30 metrash nën nivelin e detit, ekspertët kanë nxjerrë në dritë më shumë se 30 enë të ndryshme qeramike, ku përfshihen amfora dhe tri spiranca prej guri. Pavarësisht se trupi prej druri i mjetit lundrues nuk ka mundur të mbijetojë përgjatë shekujve, ngarkesa e zbuluar në shtratin detar përbën një dëshmi të paçmueshme për qarkullimin e mallrave në Mesdhetarin antik. Sipas vlerësimeve të para, ky konsiderohet si një nga mjetet detare më të lashta të këtij niveli të zbuluara deri më sot, mosha e të cilit është llogaritur përmes tipologjisë dhe zbukurimeve të qeramikës, për shkak të pamundësisë së analizave direkte të drurit. Një nga aspektet më magjepsëse të këtij misioni ka qenë evidentimi i mbetjeve të ruajtura brenda disa prej enëve. Arkeologia Karin Sowada, nga Universiteti Macquarie në Australi, ka shprehur habinë e saj të thellë për sasinë e substancës që kishte mundur të ruhej nën ujë për një kohë kaq të gjatë. Duke përshkruar momentin e kontrollit të artefakteve, ajo u shpreh se kishte parë nga afër diçka që pothuajse i kishte hequr ndjenjat nga çudia. Aktualisht, specialistët po kryejnë analiza komplekse mbi përbërjen e këtyre mbetjeve për të zbuluar nëse bëhet fjalë për vaj ulliri, verë, rrëshirë apo lëndë të tjera të ngjashme. Një hipotezë tjetër është edhe ripërdorimi i enëve, çka nënkupton se materiali i gjetur mund të mos jetë pjesë e ngarkesës primare. Këto studime do të ndihmojnë në qartësimin e mallrave të transportuara në atë epokë dhe në kuptimin më të mirë të shkëmbimeve ndërmjet popullsive të Mesdhetarit lindor. Mes artefakteve të nxjerra veçohet një amforë e pajisur me nëntë shenja të dallueshme dhe dy vrima në strukturën e saj. Sipas ministrit turk të Kulturës dhe Turizmit, Mehmet Nuri Ersoy, të dhënat paraprake sugjerojnë se kjo enë mund të jetë shfrytëzuar për përpunimin e qumështit, si dhe për prodhimin e gjalpit apo djathit. Nëse kjo tezë konfirmohet, objekti do të sjellë detaje të vlefshme mbi jetën e përditshme të detarëve antikë dhe mënyrat e sigurimit të ushqimit gjatë lundrimeve të gjata. Megjithatë, funksioni i saktë i kësaj amfore mbetet ende enigmë dhe kërkon kërkime të mëtejshme. Analizat krahasuese të qeramikës tregojnë se disa prej enëve mund të jenë punuar në punishtet e Luginës së Jordanit, në Lindjen e Afërt të lashtë. Artefakte të ngjashme janë hasur gjithashtu në Egjipt, Trojë dhe Kretë, duke përforcuar idenë se zonat e Mesdheut lindor gëzonin lidhje të forta tregtare dhe kulturore që në Epokën e Hershme të Bronzit. Studiuesit mendojnë se anija mund të jetë nisur nga një port i Mesdhetarit lindor me destinacion Kretën ose Trojën, ndonëse itinerari i saktë mbetet ende për t'u vërtetuar. Kronologjikisht, rrënojat e kësaj anijeje datohen në të njëjtën periudhë kur në Egjipt po ngrihej Piramida e Madhe e Gizës, bazuar në krahasimin e qeramikës dhe spirancave me zbulime të tjera historike. Ndërkohë, prania e tri spirancave prej guri mbetet një tjetër mister që kërkon shpjegim nga ana e komunitetit shkencor.