Nga auditorët në rrugë: Çfarë fshihet pas revoltës masive që ka përfshirë Tiranën dhe qytetet e tjera?

Kryeqyteti shqiptar paraqet një panoramë të rëndë pas katër ditësh protestash të pandërprera, të cilat tashmë janë shtrirë edhe në qytete të tjera të vendit. Institucionet publike shfaqen me dëme të konsumuara nga flakët, xhama të thyer, biznese të dëmtuara, si dhe rrugë të bllokuara nga mbetjet e djegura dhe gurët. Autoritetet njoftojnë se përleshjet e dhunshme ndërmjet efektivëve të rendit dhe grupeve të protestuesve, kryesisht të maskuar, kanë rezultuar me dhjetëra të plagosur, ku pjesa më e madhe e tyre i përkasin forcave policore. Për të vënë nën kontroll situatën dhe për të shpërndarë turmën, policia është detyruar të ndërhyjë duke hedhur gaz lotsjellës dhe duke përdorur topa uji. Në qendër të kësaj lëvizjeje protestuese ndodhen studentët, të cilët kundërshtojnë tarifat e larta të arsimit dhe korrupsionin e përhapur qeveritar, duke ngritur si kërkesë parësore dorëheqjen e ekzekutivit të kryesuar nga kryeministri Edi Rama. Kësaj valë protestash i janë bashkuar edhe nxënësit e shkollave të mesme, ndërkohë që mësimi ka pësuar bojkot total në universitetet e Tiranës, në disa institucione të tjera të arsimit të lartë në rrethe, si dhe në disa gjimnaze të kryeqytetit. Vala e pakënaqësisë ka kapërcyer kufijtë e moshës studentore, duke bërë bashkë breza të ndryshëm në revoltën e tyre. Pavarësisht kalimit të katër ditëve dhe ndalimit të rreth 160 protestuesve vetëm gjatë mbrëmjes së 15 tetorit sipas të dhënave zyrtare, të rinjtë këmbëngulin se nuk do të tërhiqen nga sheshet. "Nuk kemi rrugë tjetër, nuk na është lënë zgjidhje tjetër. Çfarë duhet të bëjë një student që nuk përballon dot kostot e arsimit, të jetesës edhe pse punon. Çfarë të bëjë kur nuk dëgjohet, kur nëpërkëmbet. Nuk ka asnjë vlerë diploma sepse nuk ka meritokraci, vendet e punës janë për fëmijët e politikanëve, administratës, oligarkëve", shprehet Blerta, studente në Fakultetin Ekonomik në Tiranë. Krah studentëve, në sheshe kanë dalë edhe përfaqësues të trupës akademike. Lush Susaj, profesor në Universitetin Bujqësor të Tiranës, tregon se proteston në mbrojtje të studentëve të tij dhe për të gjithë ata të rinj që janë detyruar të braktisin vendlindjen. "Njëra nga studentet e mia mbaroi masterin shkencor me rezultate të shkëlqyera. E dini çfarë pune bën? Bën byrekë në një biznes në një lagje të Tiranës. Kjo është e dhimbshme për mua", dëshmon akademiku Susaj. Sipas tij, kjo krizë është pasojë e drejtpërdrejtë e politizimit të tejskajshëm të institucioneve arsimore dhe mungesës absolute të meritokracisë në mekanizmin e punësimit. "Nuk futesh në punë në shkolla dhe universitete pa mbështetjen e partisë në pushtet. Partia vendos për gjithçka. Studenti le të mbarojë me rezultate të shkëlqyera, punën do ta fitojë patronazhisti i partisë, pa aftësitë e duhura dhe pa lidhje me shkollimin. Situata që shohim sot është pasojë e keqqeverisjes, korrupsionit dhe nepotizmit. Faji nuk është i studentëve. Ata janë në të drejtën e tyre. Do të vinte dita që të shpërthenin", thekson Susaj. Përveç të rinjve dhe akademikëve, në radhët e protestuesve spikasin edhe pensionistët. Ndër ta dallohet Syrja Xhani, ish-punonjës i trupës së Cirkut Kombëtar dhe ndër organizatorët e protestave të dikurshme kundër prishjes së Teatrit Kombëtar në vitin 2020, i cili pohon se prej 140 ditësh proteston vazhdimisht kundër qeverisë. Pakënaqësitë e thella ndaj qeverisë Rama kanë nxjerrë qytetarët në sheshe prej muajsh, të nxitura fillimisht nga një projekt i diskutueshëm turistik në Zvërnec të Vlorës, i lidhur me emrin e Jared Kushner. Protestuesit e konsiderojnë këtë nismë, së bashku me të tjera, si dëshmi se politika po sakrifikon interesin publik për llogari të përfitimeve personale. "Pushtetarët fitojnë pasuri përrallore, ndërsa qytetarët bëjnë llogaritë për të mbijetuar. Kam punuar gjithë ato vite dhe çfarë pensioni marr? Duhet të zgjedh nëse do të blej ilaçe apo do të ushqehem", përfundon ai, duke e cilësuar këtë reagim qytetar si një hap të vonuar.