Fat i Ligjit të Speciales në tavolinën e Shiroka-Pulës: Çfarë parashohin njohësit e fushës juridike

Presidentja e Kosovës, Justina Shiroka-Pula, tashmë ka marrë në dorëzim Ligjin për Dhomat e Specializuara dhe Zyrën e Prokurorit të Specializuar, dokument ky që i ishte dorëzuar për dekretim gjatë ditës së enjte nga kryetarja e Kuvendit, Albulena Haxhiu. Këto ndryshime ligjore morën dritën jeshile më 6 tetor në Kuvendin e Kosovës, ku gjatë leximit të dytë siguruan 88 vota pro. Seanca plenare u karakterizua nga pjesëmarrja e deputetëve të Lëvizjes Vetëvendosje, PDK-së, LDK-së, AAK-së, si dhe e përfaqësuesve të komuniteteve joshumicë. Paketa e re e ndryshimeve sjell disa risi thelbësore, ku spikat kufizimi i mandatit të Dhomave të Specializuara, kalimi i lëndëve që bien jashtë juridiksionit të tyre te organet vendore të drejtësisë në Kosovë, si dhe vendosja e një tavani prej 15 vjetësh burgim për dënimin maksimal. Kjo nismë ligjore pason vendimin e bujshëm të 16 shtatorit, kur katër ish-krerë të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës u dënuan me një total prej 81 vjetësh heqje lirie nga gjykata speciale. Lidhur me procedurat e mëtejshme, ekspertët e fushës sqarojnë se e para e vendit gëzon një afat kushtetues prej tetë ditësh për shpalljen e aktit. Nëse brenda këtij harku kohor ajo nuk merr ndonjë vendim për dekretim apo për ta kthyer mbrapsht për rishqyrtim, ligji konsiderohet i fuqizuar edhe pa firmën e saj dhe merr rrugën e botimit në Gazetën Zyrtare. Sipas parimeve kushtetuese, një ligj mund të kthehet për rishqyrtim vetëm atëherë kur konstatohet se cenon interesat jetike të Republikës së Kosovës, e kjo e drejtë mund të ushtrohet vetëm një herë për të njëjtin dokument. Megjithatë, analistët dhe ekspertët vlerësojnë se në rrethanat aktuale nuk ekzistojnë arsyetim mjaftueshëm kushtetues për ta kthyer ligjin, prandaj pritet që e gjithë procedura të përmbyllet me dekretimin e tij nga ana e presidentes. Në lidhje me këtë temë, avokati Ardian Bajraktari ka theksuar se kreu i shtetit ka në dispozicion periudhën prej tetë ditësh nga momenti i pranimit për ta dekretuar aktin, duke shtuar se heshtja apo mosveprimi brenda afatit nënkupton fuqizimin automatik të tij. Ai ka përkujtuar gjithashtu se instrumenti i kthimit të ligjit është i kushtëzuar rreptësisht me mbrojtjen e interesave legjitime të vendit ose të komuniteteve, duke mos plotësuar kushtet për rastin konkret. Nga ana tjetër, juristi Blerim Burjani ka vënë në dukje se praktika të ngjashme burokratike dhe kushtetuese janë shënuar edhe në të kaluarën e institucioneve të Kosovës, duke kërkuar qartësi dhe transparencë në vendimmarrje nga ana e presidencës.