Nis procesi i dëmshpërblimit për viktimat e rastit të Salih Mustafës, sfidë mbetet shuma totale

Ka filluar zbatimi i vendimit për kompensimin financiar të viktimave në rastin gjyqësor ndaj Salih Mustafës, i cili është dënuar nga Gjykata Speciale për krime lufte. Megjithatë, pavarësisht nisjes së procedurave, përmbushja e plotë e detyrimit financiar mbetet ende një sfidë komplekse për institucionet e drejtësisë. Në procesin gjyqësor ndaj Salih Mustafës, i njohur si komandant “Cali” në Dhomat e Specializuara të Kosovës me seli në Hagë, statusin e viktimës e kishin gëzuar tetë persona. Krahas vendimit për fajësi, trupi gjykues pati caktuar edhe një dëmshpërblim total prej 207 mijë eurosh për këto viktima. Zëdhënësja e Dhomave të Specializuara të Kosovës, Angela Griep, ka konfirmuar se urdhri për dëmshpërblim po zbatohet aktualisht dhe se një pjesë e mjeteve u është shpërndarë tashmë palëve të dëmtuara. Sipas saj, Gjyqtari i Vetëm ka kërkuar nga Regjistruesi që të hulumtojë mundësi alternative për shlyerjen e plotë të vlerës financiare, duke përfshirë edhe mekanizmat vendorë të kompensimit. Duke qenë se i dënuari Salih Mustafa nuk i posedon mundësitë ekonomike për të mbuluar shumën e plotë të dëmshpërblimit, Gjykata Speciale i ka bërë thirrje shtetit të Kosovës që prej dy vitesh të krijojë një mekanizëm të posaçëm për këtë qëllim. Griep theksoi se kjo kërkesë nuk e shkarkon Mustafën nga përgjegjësia ligjore, por kërkon angazhim nga institucionet vendase, ndërkohë që si mundësi shtesë përmenden edhe donacionet vullnetare. Lidhur me këtë çështje, Ministria e Drejtësisë nuk ka kthyer përgjigje për të sqaruar nëse ekziston ndonjë vullnet politik apo institucional për themelimin e një mekanizmi të tillë. Megjithatë, ky dikaster më parë ka theksuar se viktimat e proceseve në Gjykatën Speciale nuk mbulohen nga skema aktuale e kompensimit shtetëror. Nga ana tjetër, Amer Alija nga Fondi për të Drejtën Humanitare vlerëson se qasja ndaj viktimave duhet të jetë gjithëpërfshirëse dhe e barabartë, pa krijuar trajtime preferenciale. Ai thekson se e drejta për dëmshpërblim duhet t'u takojë njëlloj edhe viktimave të tjera të trajtuara ndër vite nga institucionet vendase, UNMIK-u apo EULEX-i. Salih Mustafa mbetet personi i parë i dënuar nga Dhomat e Specializuara të Kosovës për krime lufte, ndërsa çështja e zhdëmtimit të viktimave po hap një debat të gjerë rreth përgjegjësisë institucionale në raste të ngjashme.