Mrekullia kozmike: Shkencëtarët zbulojnë një planet “feniks” të lindur nga hiri i një ylli të vdekur

Një gjetje e jashtëzakonshme në fushën e astronomisë dëshmon se shuarja e një ylli nuk përbën domosdoshmërisht fundin e ekzistencës për sistemin e tij planetar. Rreth trupit qiellor të njohur si xhuxhi i bardhë HS 0209+0832, grupi i hulumtuesve ka konstatuar gjurmë bindëse të një bote të re, e cila ka marrë jetë nga mbetjet e vetë yllit që e strehon. Ky kandidat për planet të gjeneratës së dytë, i cili dyshohet se është formuar nga masa e hedhur gjatë periudhave kalimtare të yllit, ndodhet në një distancë prej rreth 270 vite dritë nga Toka jonë. Detajet e këtij vëzhgimi janë bërë publike në revistën prestigjioze shkencore Nature Astronomy. Gjatë shqyrtimit të strukturës kimike të xhuxhit të bardhë, ekspertët ndërkombëtarë vunë re praninë e shkallëve të larta të elementeve të rënda, ku spikatniobi, i shoqëruar nga zinku dhe bakri. Këto tregues vërtetojnë se substanca që derdhet mbi yll nuk vjen nga copëzat tradicionale shkëmbore të botëve të dikurshme, por nga shtresat e çliruara gjatë zhvillimit të mëparshëm të yllit. Një trup qiellor në mjedis tejet armiqësor Analizat e sjella nga teleskopi hapësinor TESS i NASA-s kanë shfaqur gjithashtu një ritëm periodik prej rreth 4,4 ditësh, frekuencë kjo që mund të lidhet ngushtë me praninë e një planeti masiv në afërsi ekstreme orbitale me xhuxhin e bardhë. Kjo strukturë planetare e mundshme përballet çdo sekondë me kushte tejet sfiduese. Duke pasur parasysh se temperatura në sipërfaqen e yllit arrin shifrën prej afërsisht 35.800 gradë Celsius, rrezatimi i fuqishëm po shkakton pothuajse me siguri zhdukjen graduale të atmosferës së këtij planeti. Lënda e shpërndarë mund të rikthehet sërish drejt yllit, duke dhënë kështu një shpjegim logjik për përbërjen e çuditshme kimike të regjistruar nga shkencëtarët. Nëse ky fenomen vërtetohet përfundimisht, ky objekt do të shënojë një ndër rastet më të rralla të një planeti të gjeneratës së dytë, një ekzistencë e re që merr formë pas mbylljes së cikleve kryesore jetësore të yllit amë. Çfarë paralajmëron ky zbulim për të ardhmen? Kjo e dhënë e re u jep mundësi hulumtuesve të depërtojnë më thellë në dinamikat e sistemeve planetare kur yjet shterojnë burimet e tyre bërthamore dhe shndërrohen në xhuxha të bardhë. Edhe ylli ynë, Dielli, llogaritet se do t'i nënshtrohet këtij fati pas rreth pesë miliardë vitesh, pasi të jetë zgjeruar dhe të ketë flakur tutje shtresat e jashtme. Për pasojë, Toka dhe trupat e tjerë të sistemit të brendshëm mund të mos u mbijetojnë dot këtyre rrethanave drastike. Megjithatë, rasti i zbuluar te HS 0209+0832 dëshmon një perspektivë shpresëdhënëse: nga hiri i një ylli që shuhet mund të lindin sërish botë të reja. Aktualisht, ky trup vazhdon të konsiderohet thjesht një kandidat, ndaj dhe ekspertët theksojnë nevojën për kërkime dhe analiza shtesë me qëllim konfirmimin e plotë të origjinës dhe natyrës së tij.