Testi i parë i dështuar i presidencës: Kur vizitat zyrtare ndajnë qytetarët në vend që t'i bashkojnë

Në orët e para të datës 7 tetor, menjëherë pas ceremonisë së betimit, Justina Shiroka Pula u premtoi qytetarëve se do të ushtronte detyrën si presidente e të gjithëve pa dallim. Ky zotim dukej i domosdoshëm për një figurë të zgjedhur përmes një marrëveshjeje politike të kontestuar gjerësisht. Megjithatë, vetëm shtatë ditë më vonë, ky premtim u ballafaqua me realitetin dhe nuk arriti të kalojë provën e parë të integritetit institucional. Më 13 tetor, shefja e shtetit ndërmori një seri vizitash në familjet e Hashim Thaçit, Kadri Veselit, Rexhep Selimit dhe Jakup Krasniqit, të cilët janë dënuar në shkallë të parë nga Dhomat e Specializuara për krime lufte. Ndërkohë, familjet e viktimave, për vrasjen, torturimin dhe ndalimin arbitrar të të cilëve u dhanë këto dënime, nuk figuronin fare në axhendën e saj zyrtare. Sipas komunikatës për media të lëshuar nga Presidenca, presidentja u shprehu familjarëve të ish-krerëve të UÇK-së solidaritetin e saj, duke e cilësuar këtë periudhë si të vështirë jo vetëm për ta, por edhe për vetë Republikën. Ajo nënvizoi se e drejta e apelit përbën një pjesë të pandashme të procesit gjyqësor dhe se shteti do të vazhdojë t'i mbështesë ata në këtë fazë. Vizitat e saj ajo i vendosi në kontekstin e luftës së UÇK-së kundër regjimit serb. Megjithatë, në Hagë nuk u gjykua lufta çlirimtare, por përgjegjësia penale për krime ndaj të ndaluarve, ndërsa kryegjykatësi pati theksuar qartë se nuk ekziston asnjë dëshmi që viktimat të kenë qenë spiunë apo bashkëpunëtorë. Gjatë këtyre takimeve u dhanë edhe dy deklarata që ngritën shqetësime të mëdha. Së pari, presidentja i njoftoi familjarët se do të ndërmarrë hapa brenda afateve ligjore lidhur me ligjin për Dhomat e Specializuara. Së dyti, ajo premtoi se "familjet nuk janë vetëm në këtë rrugëtim", duke shtuar se dyert e Presidencës do të mbeten të hapura për to. Pikërisht në atë ditë, institucioni i Presidencës konfirmoi se dokumentacioni ligjor ende nuk kishte mbërritur zyrtarisht në zyrat e saj, çka do të thotë se kreu i shtetit e trajtoi çështjen e ligjit me familjet e të dënuarve para se ta kishte pranuar zyrtarisht dhe para se t'i drejtohej opinionit publik. Sipas aktgjykimit të shkallës së parë, katër të akuzuarit u shpallën fajtorë për vrasjen e 96 personave, torturimin e 303 të ndaluarve dhe ndalimin e paligjshëm të 385 njerëzve. Mes viktimave kishte shqiptarë që i përkisnin organizatave politike ose ushtarake rivale, përfshirë FARK-un dhe mbështetës të Lidhjes Demokratike të Kosovës të udhëhequr nga Ibrahim Rugova. Gjykata gjeti gjithashtu se Thaçi kishte marrë pjesë personalisht në arrestimin, mbajtjen në ndalim dhe marrjen në pyetje të 13 parlamentarëve. Një rast tjetër është ai i familjes së Behajdin Allaqit, veprimtarit dhe intelektualit nga Prizreni i zhdukur më 11 qershor 1998. Ai nuk ishte kundërshtar i lirisë, por pjesë e Lëvizjes Popullore për Republikën e Kosovës, nga radhët e së cilës dolën edhe disa nga drejtuesit e UÇK-së. Për 28 vite me radhë, kjo familje ka kërkuar një përgjigje. Më 16 shtator, trupi gjykues konfirmoi se Thaçi ishte përfshirë personalisht në arrestimin, transferimin dhe vrasjen e tij. Deri më sot, opinioni publik nuk ka parë asnjë njoftim për ndonjë vizitë të presidentes te familja Allaqi apo te familjet e qindra viktimave të tjera. Derisa të afërmit e të dënuarve morën mbështetje publike dhe garancinë se nuk janë vetëm, familja Allaqi, që po lëngon prej gati tri dekadash për drejtësi, nuk u lajmërua as me një fjalë të vetme ngushëllimi. Mbrojtja e vlerave të luftës nuk përbën ndonjë çështje diskutimi, pasi ky qëndrim ndahet nga pothuajse e gjithë spektrit politik në vend, përfshirë edhe LDK-në. Megjithatë, në Hagë nuk ishte në gjyq UÇK-ja, por fati dhe përgjegjësia individuale e katër personave. As e drejta e ankimit nuk vihet në pikëpyetje. Problemet që dolën në pah lidhen drejtpërdrejt me personin që i bëri këto vizita, kohën e zgjedhur dhe mesazhet e përcjella në ato mjedise. Edhe shprehja e solidaritetit njerëzor me familjarët, të cilët nuk mbajnë fajësi penale për veprimet e të afërmve, nuk është në vetvete e gabuar, por mënyra se si u veprua nga ana e presidentes la shumë për të dëshiruar.