Prapaskenat e CIA-s: Nga dështimi tragjik i Pearl Harbor te lindja e agjencisë më të fuqishme në hije

Përleshje pushteti, spiunë me dy fytyra, ndërhyrje mediatike dhe skenarë për eliminime fizike: kjo është kronika e gjatë dhe shpesh e diskutueshme e CIA-s, organizatës që operon në fshehtësi për të garantuar mbrojtjen e interesave të Uashingtonit. Agjencia Qendrore e Inteligjencës, struktura kryesore e ngarkuar me grumbullimin e të dhënave mbi aktivitetin e shteteve të huaja në funksion të qeverisë amerikane, e ka zanafillën e saj nga një dështim kolosal i sistemeve të zbulimit. Më 7 dhjetor 1941, sulmi shkatërrues i forcave japoneze mbi Pearl Harbor u parapri nga një sërë sinjalesh alarmi që nuk u morën parasysh. Kjo goditje dëmtoi rëndë fuqinë ushtarake të Shteteve të Bashkuara në rajonin e Paqësorit dhe e futi vendin në vorbullën e Luftës së Dytë Botërore. Megjithatë, përpunimi dhe analiza e këtyre të dhënave kishin munguar, duke shfaqur një mungesë të theksuar të koordinimit dhe të një mekanizmi të besueshëm vendimmarrjeje. Në fillim të vitit 1942, menjëherë pas ngjarjeve të Pearl Harbor, presidenti Franklin D. Roosevelt themeloi Zyrën e Shërbimeve Strategjike (OSS), e cila shërbeu si pararendëse e CIA-s aktuale. Misioni i kësaj zyre ishte harmonizimi i operacioneve sekrete, shmangia e konflikteve kompetencash mes agjencive civile dhe atyre ushtarake – si Byroja Federale e Hetimit (FBI), apo strukturat e zbulimit të Marinës dhe Ushtrisë – si dhe ofrimi i një pasqyre të qartë të sfidave dhe rreziqeve ndërkombëtare për Shtetet e Bashkuara. Një përpjekje e mëparshme e ndërmarrë në korrik 1941 përmes Zyrës së Koordinatorit të Informacionit kishte përfunduar në një dështim total. Pavarësisht kësaj, Roosevelti ishte i vendosur të shmangte një fat të tillë për OSS-në. Në krye të këtij institucioni të ri ai emëroi gjeneralin William “Wild Bill” Donovan, një figurë autoritare dhe veteran i dekoruar i Luftës së Parë Botërore. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, nën drejtimin e Donovanit, OSS u angazhua gjerësisht në operacione clandestine. Ajo u mor me trajnimin e agjentëve për misione sekrete kundër fuqive të Boshtit, duke përfshirë akte sabotazhi, sulme komando, mbështetje logjistike për grupet guerile dhe grumbullim informacionesh me vlerë të menjëhershme ushtarake. Afer fundit të vitit 1944, radhët e OSS-së numëronin mbi 12 mijë punonjës. Edhe pse bëhej fjalë për një strukturë të re dhe Shtetet e Bashkuara ishin praktikisht ndër vendet e fundit të industrializuara që formalizonin një shërbim të zbulimit të jashtëm, kontributi i saj në arritjen e fitores ishte tejet i rëndësishëm. Në periudhën e pasluftës, dëshira e zjarrtë për t'iu rikthyer normalitetit paqësor solli çmontimin e një pjese të madhe të strukturave shtetërore të kohës së luftës, duke përfshirë edhe shpërbërjen e OSS-së. Megjithatë, presidenti Harry Truman konstatoi pa vonesë se në sistemin e inteligjencës amerikane ishte krijuar një boshllëk i rrezikshëm si pasojë e vetë vendimeve institucionale. I shqetësuar për këto mungesa të informimit në prag të nisjes së Luftës së Ftohtë, ai ndërmori hapa konkretë për të rindërtuar kapacitetet e vendit. Në janar të vitit 1946, ai autorizoi themelimin e Grupit Qendror të Inteligjencës nën mbikëqyrjen e Autoritetit Kombëtar të Inteligjencës. Kësaj organizate iu ngarkua detyra e kryerjes së operacioneve të fshehta dhe sigurimit të sinjaleve të hershme paralajmëruese ndaj çdo rreziku për sigurinë kombëtare. Këto dy struktura u shpërbënë përfundimisht në fund të vitit 1947. Me hyrjen në fuqi të Ligjit për Sigurinë Kombëtare në vitin 1947, u krijuan zyrtarisht Këshilli i Sigurisë Kombëtare (NSC) dhe CIA, duke i hapur rrugë një epoke të re të operacioneve të zbulimit.